عقد صلح یکی از انعطاف‌پذیرترین و کارآمدترین عقود در حقوق مدنی ایران است که از دیرباز برای حل‌وفصل اختلافات، انتقال مالکیت و تنظیم روابط مالی میان اشخاص مورد استفاده قرار می‌گیرد. هنگامی که این عقد بر روی یک دارایی غیرمنقول نظیر خانه، آپارتمان، زمین یا باغ منعقد می‌شود، صلح نامه ملکی نامیده می‌شود. این سند حقوقی به طرفین معامله اجازه می‌دهد تا خارج از قالب‌های سخت‌گیرانه بیع (خرید و فروش) یا هبه (هدیه)، انتقال مالکیت یا منافع ملک را انجام دهند و شرایط دلخواه خود را ضمن آن بگنجمانند.
تنظیم دقیق این سند قانونی، نیازمند شناخت کامل مبانی حقوقی، قوانین ثبت اسناد و املاک، حقوق مالیاتی و نحوه درج شروط ضمن عقد است. نادیده گرفتن ظرایف حقوقی در صلح‌نامه‌های ملکی می‌تواند منجر به ابطال سند، بروز اختلافات خانوادگی یا دعاوی پیچیده حقوقی در دادگاه‌ها شود. بررسی ابعاد مختلف این قرارداد، انواع آن، نحوه تنظیم رسمی و الزامات قانونی آن، راهگشای مالکان و خریداران در تصمیم‌گیری‌های مالی خواهد بود.
ماهیت حقوقی صلح نامه ملکی و کاربردهای اصلی آن
بر اساس ماده ۷۵۲ قانون مدنی ایران، صلح ممکن است یا در مقام رفع منازعه موجود و یا جلوگیری از تنازع احتمالی، یا در مقام معامله و به جای عقود دیگر واقع شود. در حوزه املاک، صلح‌نامه معمولاً به عنوان جایگزینی برای مبایعه‌نامه یا هبه‌نامه به کار می‌رود. ماهیت این عقد «لازم» است؛ یعنی هیچ‌یک از طرفین نمی‌تواند یک‌جانبه و بدون دلیل قانونی یا شرط فسخ پیش‌بینی‌شده، آن را برهم بزند.
مکانیزم حقوقی صلح ملکی بر پایه توافق دو طرف یعنی «مصالح» (واگذارکننده ملک) و «متصالح» (قبول‌کننده) استوار است. علت اصلی گرایش افراد به این عقد، آزادی اراده بالاتری است که قانون‌گذار در تنظیم شروط، تعیین عوض و انتقال منافع به طرفین داده است. برای نمونه، در عقد بیع، احکام سخت‌گیرانه‌ای درباره خیارات و ثمن معامله وجود دارد، اما در صلح‌نامه می‌توان معامله را با عوض بسیار ناچیز (صلح محاباتی) یا حتی بدون عوض (صلح بلاعوض) منعقد کرد.
مطلب مرتبط: مرور زمان در جرایم کیفری
فرض کنید شخصی قصد دارد ملک خود را به فرزندش منتقل کند، اما می‌خواهد تا زمانی که زنده است، حق سکونت یا بهره‌برداری از منافع آن ملک در اختیار خودش باشد. در این حالت، استفاده از صلح‌نامه ملکی بهترین راهکار قانونی است، زیرا با بیع معمولی نمی‌توان چنین ساختار حقوقی پایدار و جامعی را به سادگی طراحی کرد.
اشتباه متداولی که برخی افراد با آن مواجه می‌شوند، عدم تمایز میان «انتقال عین» و «انتقال منافع» در صلح‌نامه است. اگر در سند صلح مشخص نشود که حق انتفاع یا سکونت منتقل شده یا اصل مالکیت ملک، دادگاه‌ها بر اساس مفاد دقیق عبارات نوشته‌شده تصمیم‌گیری می‌کنند که ممکن است با نیت واقعی طرفین مغایرت داشته باشد. بررسی اولیه‌ای که هر فرد باید انجام دهد، مشخص کردن دقیق موضوع صلح و درج صریح واژگان قانونی است.
انواع صلح نامه ملکی و کاربردهای اختصاصی هر یک
صلح‌نامه‌های ملکی بر اساس نحوه انتقال مالکیت، زمان بهره‌برداری و وجود یا عدم وجود عوض به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. شناخت این تقسیم‌بندی‌ها به انتخاب مناسب‌ترین قالب حقوقی کمک می‌کند:
مطلب مرتبط: توقیف پلاک خودرو
- صلح عمری: در این نوع صلح، مالک (مصالح) سند ملک را به نام متصالح می‌زند، اما حق بهره‌برداری و استفاده از منافع ملک را تا پایان عمر خود حفظ می‌کند. با فوت مصالح، منافع ملک به صورت خودکار به مالک جدید منتقل شده و نیازی به طی مراحل انحصار وراثت برای این ملک نیست.
- صلح رقبی: در این قالب، حق انتفاع از ملک برای مدت مشخصی (مثلاً ۱۰ سال) به متصالح واگذار می‌شود و پس از پایان این مدت، حق انتفاع دوباره به مالک اصلی یا ورثه او بازمی‌گردد.
- صلح سکنی: نوعی از عقد صلح است که در آن تنها حق سکونت در یک ملک برای مدت معین یا تا پایان عمر یک فرد به او داده می‌شود.
- صلح معوض و غیرمعوض (بلاعوض): صلح معوض قراردادی است که در قبال واگذاری ملک، مال یا پول مشخصی (مال‌الصلح) دریافت می‌شود. در صلح بلاعوض، انتقال ملک بدون هیچ‌گونه عوض مالی صورت می‌گیرد.
- صلح خیاری: صلح‌نامه‌ای که در آن برای مصالح یا متصالح، یا شخص ثالث، حق فسخ در مهلت معینی تعیین شده است.
به عنوان مثال، فرض کنید مادری می‌خواهد آپارتمان مسکونی خود را به دخترش منتقل کند تا از اختلافات بعدی میان ورثه جلوگیری شود، اما نگران است که در صورت فوت دخترش قبل از خود او، داماد یا دیگر ورثه دختر مدعی ملک شوند. در این سناریو، مادر می‌تواند ملک را به صورت صلح عمری به دختر منتقل کند و شرط کند که در صورت فوت متصالح (دختر) در زمان حیات مصالح (مادر)، صلح‌نامه منفسخ شده و ملک به مادر بازگردد.
اشتباه رایج در این بخش، خلط میان صلح عمری و وصیت‌نامه است. وصیت تنها تا میزان یک‌سوم اموال متوفی بدون رضایت ورثه نافذ است، اما صلح عمری تمام ملک را شامل شده و از همان زمان عقد، مالکیت عین منتقل می‌شود، اگرچه حق انتفاع محفوظ می‌ماند. کنترل عملی قبل از امضا، ارزیابی دقیق نحوه صادر شدن سند مالکیت جدید و شروط فسخ آن در دفاتر اسناد رسمی است.
مقایسه صلح نامه ملکی با مبایعه نامه، هبه و وصیت‌نامه
انتخاب میان صلح‌نامه و سایر عقود ناقله ملک، نیازمند سنجش مزایا، احکام حقوقی و آثار مالیاتی هر یک است. جدول زیر مقایسه‌ای جامع میان این عقود ارائه می‌دهد:
| معیار مقایسه | صلح نامه ملکی | مبایعه نامه (بیع) | هبه نامه | وصیت‌نامه |
|---|---|---|---|---|
| ماهیت عقد | لازم (غیرقابل برهم‌زدن یک‌جانبه) | لازم | جائز (قابل رجوع در شرایطی) | عقد یا ایقاع معلق به فوت |
| محدودیت مقدار | تمام ملک (۱۰۰٪) | تمام ملک (۱۰۰٪) | تمام ملک (۱۰۰٪) | حداکثر یک‌سوم اموال (ثلث) |
| حق انصراف / رجوع | تنها با حق فسخ یا اقاله | تنها با خیارات قانونی یا شرط | قابل رجوع (مگر به اقارب یا با تغییر مال) | قابل عدول تا زمان فوت |
| نیاز به انحصار وراثت | ندارد (مالکیت منتقل شده) | ندارد | ندارد | دارد (برای مازاد بر ثلث) |
| انعطاف در شروط | بسیار بالا | متوسط و تابع احکام بیع | محدود | محدود به مقررات ارث |
علت ترجیح صلح‌نامه بر مبایعه‌نامه در روابط خانوادگی، جلوگیری از ادعاهای صوری بودن معامله یا عدم پرداخت ثمن است. در مبایعه‌نامه اگر ثمن رد و بدل نشود، خطر ابطال معامله یا دعاوی مطالبه ثمن وجود دارد، اما در صلح محاباتی یا بلاعوض، عدم پرداخت مبلغ کلان خللی به صحت عقد وارد نمی‌کند.
مطلب مرتبط: مالیات بر ارث
خطایی که اغلب رخ می‌دهد، استفاده از عقد هبه به جای صلح است. هبه به موجب قانون مدنی در بسیاری از موارد قابل رجوع است؛ یعنی هبه‌کننده می‌تواند ملک را پس بگیرد (مگر اینکه به فرزند یا والدین هبه شده باشد یا تغییراتی در ملک ایجاد شده باشد). برای ایجاد یک انتقال قطعی و غیرقابل بازگشت، صلح‌نامه گزینه بسیار مطمئن‌تری محسوب می‌شود.
ارکان و شرایط صحت تنظیم صلح‌نامه ملکی
برای اینکه یک صلح‌نامه ملکی از نظر قانونی معتبر و قابل استناد در مراجع قضایی و اداره ثبت باشد، ارکان اساسی عقد و شرایط عمومی صحت معاملات (ماده ۱۹۰ قانون مدنی) باید به طور کامل رعایت شوند. این ارکان عبارتند از:
- مصالح و متصالح: طرفین قرارداد باید اهلیت قانونی (بلوغ، عقل و رشد) داشته باشند. افراد ورشکسته یا کسانی که به موجب حکم دادگاه از تصرف در اموال خود منع شده‌اند، نمی‌توانند مصالح قرار گیرند.
- مورد صلح (مال‌الصلح): ملک مورد نظر باید مشخص، معلوم و دارای قابلیت نقل‌وانتقال قانونی باشد. املاکی که در بازداشت دادگاه، رهن بانک یا فاقد پلاک ثبتی مشخص هستند، مقررات خاص خود را دارند و نمی‌توان بدون رضایت مرجع مربوطه آن‌ها را صلح کرد.
- مال‌الصلح (عوض صلح): در صلح معوض، باید مال، شاخص مالی یا مبلغی به عنوان عوض تعیین شود. حتی تعیین یک شاخص غیرمالی مشروع یا مقدار ناچیزی پول (مثلاً یک شاخ نبات یا ده هزار تومان) جهت صحت عقد صلح محاباتی کافی است.
- قصد و رضایت: عقد صلح باید با اراده آزاد طرفین و بدون اجبار، اکراه یا تدلیس صورت گیرد.
نمونه فرضی: فرامرز مالک یک دانگ از آپارتمانی است که در رهن بانک مسکن قرار دارد. او صلح‌نامه‌ای دستی با برادرش امضا می‌کند تا سهم خود را منتقل کند. از آنجا که ملک در رهن است، انتقال سند رسمی تا زمان فک رهن یا اخذ موافقت بانک مرجع امکان‌پذیر نخواهد بود و صلح‌نامه عادی نمی‌تواند الزام بانک به فک رهن را بدون پیش‌بینی قبلی ایجاب کند.
مطلب مرتبط: شرایط حضانت فرزند
اشتباه کلیدی در این مرحله، اهلیت نداشتن یکی از طرفین (مثلاً صلح اموال شخص مسن دارای اختلال حواس یا آلزایمر) است. ورثه می‌توانند پس از فوت با استناد به مدارک پزشکی، حجر مصالح در زمان تنظیم صلح‌نامه را در دادگاه اثبات کرده و حکم ابطال صلح‌نامه را دریافت کنند. بررسی وضعیت سلامت روان و دریافت گواهی رشد یا سلامت از پزشک قانونی در موارد مشکوک، اقدام پیشگیرانه ضروری است.
اعتبار صلح‌نامه دستی در مقایسه با سند رسمی دفترخانه‌ای
صلح‌نامه ملکی می‌تواند به دو روش عادی (دستی یا تنظیم شده در بنگاه) و رسمی (تنظیم شده در دفاتر اسناد رسمی) صادر شود. طبق مواد ۴۶ و ۴۷ قانون ثبت اسناد و املاک، ثبت تمامی اسناد مربوط به صلح‌نامه و انتقال املاک غیرمنقول در نقاطی که اداره ثبت اسناد وجود دارد، اجباری است.
صلح‌نامه دستی (عادی) میان طرفین و ورثه آن‌ها اعتبار قانونی دارد و یک سند ادعایی محسوب می‌شود، اما در برابر اشخاص ثالث و ادارات دولتی، شهرداری‌ها و بانک‌ها قابل پذیرش مستقیم نیست. اگر صلح‌نامه به صورت عادی تنظیم شود و مصالح از انتقال رسمی سند خودداری کند، متصالح مجبور است با طرح دعوا در دادگاه، «دادخواست اثبات وقوع عقد صلح و الزام به تنظیم سند رسمی» ثبت کند که فرآیندی زمان‌بر و هزینه‌بر است.
در مقابل، صلح‌نامه رسمی که در دفترخانه اسناد رسمی ثبت می‌شود و سند مالکیت جدید (با قید حقوق انتفاعی یا شروط صلح) صادر می‌گردد، دارای قدرت اجرایی مستقیم است، نیازی به اثبات در دادگاه ندارد و اشخاص ثالث نمی‌توانند نسبت به اصالت آن ادعای تردید یا انکار مطرح کنند.
مطلب مرتبط: جرم تهدید به پخش عکس
اشتباه رایج مالکان این است که تصور می‌کنند تنظیم یک برگه دستی با امضای چند شاهد برای انتقال قطعی ملک کافی است. در صورت فوت مصالح، ورثه ممکن است سند رسمی ملک را به نام خود انتقال دهند یا آن را به شخص دیگری بفروشند. در این حالت، دارنده صلح‌نامه عادی با چالش‌های پیچیده حقوقی و ادعای معامله معارض مواجه خواهد شد. توصیه اساسی، ثبت بلافاصله عقد صلح در دفتر اسناد رسمی است.
نحوه درج شروط ضمن عقد و خیارات فسخ در صلح‌نامه ملکی
انعطاف‌پذیری عقد صلح به طرفین اجازه می‌دهد هرگونه شرط مشروع و قانونی را در متن سند بگنجانند. این شروط تضمین‌کننده منافع طرفین و جلوگیری‌کننده از سوءاستفاده‌های احتمالی است. مهم‌ترین شروط و خیارات قابل درج در صلح‌نامه ملکی عبارتند از:
- خیار شرط (حق فسخ مدت‌دار): شرط می‌شود که مصالح یا متصالح تا زمان معینی (مثلاً ۵ سال) حق داشته باشد با اعلام اراده خود، صلح‌نامه را فسخ کند.
- شرط انفساخ با فوت متصالح: توافق می‌شود که اگر متصالح قبل از مصالح فوت کند، صلح‌نامه به خودی خود منفسخ شده و ملک مجدداً به مالکیت مصالح بازگردد تا وارد ماترک متصالح نشود.
- شرط پرداخت حقوق مالی یا اعاله: شرط می‌شود که متصالح متعهد به پرداخت هزینه‌های نگهداری، درمان یا مستمری مشخصی به مصالح تا پایان عمر باشد و در صورت عدم انجام شرط، مصالح حق فسخ داشته باشد (خیار تخلف از شرط).
- اسقاط کافه خیارات: طرفین می‌توانند کلیه خیارات قانونی (مانند غبن، عیب و…) را از خود سلب کنند، مگر خیاراتی که صراحتاً استثنا شده باشند.
سناریوی فرضی: پدری ملک خود را به صلح عمری به فرزندش واگذار می‌کند و شرط می‌کند فرزند باید ماهیانه مبلغ مشخصی جهت هزینه‌های زندگی به پدر پرداخت کند. برای محکم‌کاری، در متن سند ذکر می‌شود: «در صورت تاخیر بیش از دو ماه در پرداخت مبلغ یادشده، مصالح حق فسخ یک‌جانبه صلح‌نامه و استرداد ملک را خواهد داشت.»
مطلب مرتبط: شرایط فسخ قرارداد اجاره
اشتباه بزرگ در نگارش شروط، استفاده از عبارات مبهم یا مجهول است؛ مانند این عبارت که «مصالح هر زمان بخواهد می‌تواند ملک را پس بگیرد» بدون تعیین مدت زمان مشخص. طبق ماده ۴۰۱ قانون مدنی، اگر برای خیار شرط مدتی تعیین نشده باشد، هم شرط خیار و هم خود عقد صلح باطل است. چک‌لیست کاربردی پیش از امضا، بررسی حضور زمان دقیق و مشخص برای کلیه خیارات شرط است.
جنبه‌های مالیاتی و هزینه‌های انتقال سند صلح ملکی
انتقال ملک از طریق صلح‌نامه دارای مشمولیت‌های مالیاتی خاصی طبق قانون مالیات‌های مستقیم ایران است. آگاهی از این هزینه‌ها برای محاسبه قیمت تمام‌شده معامله ضروری است:
۱. مالیات نقل و انتقال ملک (ماده ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم): در صلح معوض یا صلح عادی ملک، مالیات نقل و انتقال به میزان ۵ درصد ارزش معاملاتی ملک (که توسط کمیسیون تقویم املاک اداره دارایی تعیین می‌شود) اخذ می‌گردد.
مطلب مرتبط: دستور موقت چیست
۲. مالیات بر درآمد اتفاقی (ماده ۱۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم): اگر صلح‌نامه به صورت بلاعوض یا با عوض محاباتی (عوض بسیار ناچیز) تنظیم شود، منافع یا عین ملک حاصله مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی خواهد شد. نرخ این مالیات طبق ماده ۱۳۱ به صورت تصاعدی (از ۱۵ تا ۲۵ درصد ارزش روز ملک) محاسبه می‌شود، مگر اینکه صلح بین بستگان نزدیک یا تحت ضوابط معافیتی خاص صورت گرفته باشد.
۳. حق‌الثبت و حق‌التحریر دفترخانه: هزینه‌های مربوط به ثبت سند در دفتر اسناد رسمی که بر اساس تعرفه‌های مصوب قوه قضاییه و ارزش ثبتی ملک محاسبه می‌شود.
یک اشتباه رایج میان شهروندان این است که تصور می‌کنند تنظیم صلح‌نامه بلاعوض باعث معافیت کامل از مالیات می‌شود. در واقعیت، اداره امور مالیاتی صلح بلاعوض را مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی می‌داند که نرخ آن به مراتب از مالیات نقل و انتقال عادی سنگین‌تر است. مشاوره با سردفتر یا کارشناس مالیاتی پیش از تعیین نوع صلح‌نامه (معوض یا بلاعوض)، جلوی جرایم و تکالیف مالیاتی سنگین ناخواسته را می‌گیرد.
اشتباهات رایج و خطرات حقوقی در تنظیم صلح‌نامه ملکی
بی‌توجهی به قواعد حقوقی هنگام تنظیم صلح‌نامه ملکی می‌تواند آثار جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد. بررسی رایج‌ترین خطاهایی که در پرونده‌های دادگاهی دیده می‌شود، برای پیشگیری از بروز مشکلات آتی اهمیت دارد:
مطلب مرتبط: تعدیل اقساط مهریه
- عدم استعلام وضعیت ثبتی و بازداشت ملک: صلح ملکی که در بازداشت دادگاه، ثبت یا در رهن بانک است بدون جلب رضایت ذی‌نفع، باطل یا غیرنافذ خواهد بود.
- بی‌توجهی به سرقفلی و حق کسب و پیشه: در صلح املاک تجاری، اگر تکلیف حق سرقفلی و منافع تجاری صراحتاً در متن سند روشن نشود، اختلافات شدیدی میان مالک و متصالح رخ خواهد داد.
- تعیین شروط خلاف مقتضای ذات عقد: درج شرطی که با اصل انتقال مالکیت یا انتفاع منافات کلی داشته باشد (مثلاً شرط شود متصالح هرگز حق هیچ‌گونه تصرفی در ملک ندارد) باعث بطلان عقد و شرط می‌شود.
- عدم اخذ گواهی‌های اداری لازم: اقدام به صلح بدون اخذ مفاصاحساب شهرداری، دارایی و ثبت، امکان صدور سند تک‌برگ رسمی را معطل می‌سازد.
مثال کاربردی: ساسان ملک کشاورزی خود را با یک صلح‌نامه عادی به برادرش واگذار می‌کند، اما فراموش می‌کند حق عبور و حقابه زمین‌های مجاور را در صلح‌نامه تصریح کند. پس از مدتی، با بروز اختلاف، ساسان مسیر ورود آب به زمین صلح‌شده را می‌بندد. برادر او برای اثبات حقارت و حقابه مجبور به اقامه دعوای حقوقی طولانی‌مدت می‌شود، در حالی که گنجاندن یک بند ساده درباره توابع و ملحقات ملک در سند اولیه از این مشکل جلوگیری می‌کرد.
چک‌لیست عملیاتی برای تنظیم امن صلح‌نامه ملکی
برای اطمینان از صحت حقوقی و اجرایی بودن سند صلح ملکی، رعایت گام‌به‌گام مراحل زیر ضروری است:
- احراز هویت و اهلیت طرفین: بررسی مدارک شناسایی، گواهی انحصار وراثت (در صورت متوفی بودن مالک قبلی) و استعلام اهلیت تصرف.
- بررسی سند مالکیت: استعلام آخرین وضعیت ثبتی ملک از طریق سامانه ثبت اسناد برای اطمینان از عدم بازداشتی یا رهنی بودن ملک.
- تعیین دقیق نوع صلح: مشخص کردن شفاف صلح عمری، رقبی، سکنی، معوض یا بلاعوض بودن عقد.
- تنظیم دقیق شروط فسخ و بازگشت: درج مهلت مشخص برای خیارات، شرایط فوت طرفین و تکالیف مالی.
- اخذ مفاصاحساب‌های قانونی: دریافت گواهی پایان‌کار شهرداری، تسویه‌حساب دارایی و تأمین اجتماعی (در املاک تجاری/صنعتی).
- ثبت در دفتر اسناد رسمی: نهایی کردن عقد در دفترخانه و دریافت سند تک‌برگ با قید حقوق و شروط صلح.
سوالات متداول درباره صلح نامه ملکی
آیا صلح‌نامه ملکی بدون ثبت در دفترخانه معتبر است؟
صلح‌نامه دستی یا عادی میان امضاکنندگان و شهود معتبر است، اما در برابر ادارات دولتی، شهرداری و بانک‌ها تا زمانی که در دادگاه اثبات نشود یا به سند رسمی تبدیل نگردد، قابلیت اجرای مستقیم ندارد.
مطلب مرتبط: شرایط دریافت نفقه زوجه
آیا می‌توان صلح‌نامه ملکی را به صورت یک‌جانبه فسخ کرد؟
خیر؛ عقد صلح از عقود لازم است و هیچ‌یک از طرفین نمی‌توانند آن را یک‌جانبه فسخ کنند، مگر اینکه حق فسخ (خیار شرط یا تخلف از شرط) صریحاً در متن صلح‌نامه پیش‌بینی شده باشد یا طرفین با رضایت دوطرفه آن را اقاله (اقاله معامله) کنند.
تفاوت صلح عمری ملکی با وصیت چیست؟
در وصیت، مالکیت ملک پس از فوت موصی منتقل می‌شود و تنها تا میزان یک‌سوم اموال نافذ است، اما در صلح عمری، اصل مالکیت عین ملک در زمان حیات منتقل شده و صرفاً حق انتفاع تا زمان فوت نزد مصالح باقی می‌ماند و شامل کل ملک (۱۰۰٪) می‌شود.
در صورت فوت متصالح در صلح عمری، چه بر سر ملک می‌آید؟
اگر شرط خاصی درج نشده باشد، مالکیت ملک به ورثه متصالح منتقل می‌شود اما حق انتفاع همچنان تا زمان فوت مصالح در اختیار مصالح باقی می‌ماند. اگر شرط شده باشد که با فوت متصالح معامله منفسخ شود، ملک مجدداً به مصالح بازمی‌گردد.
آیا به صلح‌نامه ملکی مالیات تعلق می‌گیرد؟
بله؛ صلح‌نامه‌های معوض مشمول مالیات نقل و انتقال ملک (۵٪ ارزش معاملاتی) هستند و صلح‌نامه‌های بلاعوض یا محاباتی مشمول مالیات بر درآمد اتفاقی طبق مواد ۵۹ و ۱۱۹ قانون مالیات‌های مستقیم می‌شوند.