سامانه ثبت نام الکترونیک قضایی که به اختصار سامانه ثنا نامیده می‌شود، درگاه اصلی ارائه‌دهنده خدمات الکترونیک قوه قضاییه است. هدف اصلی این سامانه، حذف ابلاغیه‌های کاغذی و سنتی و جایگزینی آن با ابلاغ الکترونیکی اوراق قضایی است. بر اساس ماده ۱۷۵ قانون آیین دادرسی کیفری، تمامی دستگاه‌های حکومتی و اشخاص حقیقی و حقوقی موظف به دریافت حساب کاربری در این سامانه هستند تا تبادل دادخواست‌ها، شکواییه‌ها، احضاریه‌ها و آراء قضایی بدون نیاز به مراجعه حضوری مأموران ابلاغ انجام شود.
سامانه ثنا چیست و چرا ثبت نام در آن ضروری است؟
پیش از راه‌اندازی سامانه ثنا، ابلاغیه‌های دادگاه از طریق مأموران پست یا مأموران انتظامی به آدرس محل سکونت افراد ارسال می‌شد. این روش مشکلات عدیده‌ای از جمله مفقود شدن اوراق، عدم حضور شخص در منزل، افشای حریم خصوصی و اطاله دادرسی را به همراه داشت. با فعال‌سازی حساب کاربری ثنا، تمام ابلاغیه‌ها به حساب شخص متصل شده و بلافاصله از طریق پیامک به اطلاع وی می‌رسد. ورود به سامانه و مشاهده ابلاغیه، در حکم ابلاغ قانونی و واقعی محسوب می‌شود.
ثبت نام در این سامانه نه تنها برای افرادی که پرونده فعال در دادگاه دارند، بلکه برای تمامی شهروندان ضروری است. انجام اقداماتی نظیر ثبت دادخواست حقوقی، تنظیم شکواییه، استعلام ممنوع‌الخروجی، ثبت نام در آزمون‌های استخدامی، دریافت گواهی عدم سوءپیشینه و حتی ثبت ثبت‌نام‌های استخدامی یا وکالتی نیازمند داشتن شناسه ثنا است.
مطلب مرتبط: مراحل فسخ معامله خودرو
به عنوان یک نمونه کاربردی، فرامرز برای وصول مطالبات خود از یک چک برگشتی قصد اقدام قانونی دارد. او بدون داشتن ثبت نام فعال در سامانه ثنا امکان ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را نخواهد داشت. همچنین اگر فردی علیه شما در دادگاه شکایتی مطرح کند، تنها در صورت داشتن حساب ثنا سریعاً از موضوع مطلع شده و مهلت دفاع قانونی را از دست نخواهید داد.
اشتباه متداول بسیاری از افراد این است که تصور می‌کنند تا زمانی که دادگاهی نشده‌اند یا نیازی به طرح دعوا ندارند، نیازی به ثبت نام ثنا نیست. این عدم آگاهی باعث می‌شود در صورت صدور هرگونه ابلاغیه، شخص از فرآیند دادرسی مطلع نشده و حکم غیابی علیه او صادر شود.
مدارک و پیش‌نیازهای لازم برای ثبت نام در سامانه ثنا
برای انجام بدون مشکل فرآیند ثبت نام در سامانه ثنا، آماده‌سازی مدارک و اطلاعات اولیه اهمیت زیادی دارد. نبود هر یک از این اطلاعات یا عدم مطابقت آن‌ها موجب بروز خطا در مرحله راستی‌آزمایی اطلاعات خواهد شد.
مطلب مرتبط: سهم الارث زن از شوهر
پیش‌نیازهای ثبت نام برای اشخاص حقیقی
- کد ملی ۱۰ رقمی و اطلاعات شناسنامه‌ای (تاریخ تولد دقیق و شماره سریال شناسنامه)
- شماره تلفن همراه فعال که حتماً مالکیت آن به نام شخص متقاضی (صاحب کد ملی) باشد
- کد پستی ۱۰ رقمی معتبر مربوط به محل سکونت یا محل کار
- آدرس دقیق پستی و شماره تلفن ثابت
- کارت بانکی عضو شتاب جهت پرداخت هزینه احراز هویت غیرحضوری (در روش اینترنتی)
- دستگاه هوشمند (موبایل یا رایانه) مجهز به دوربین جهت احراز هویت تصویری
| روش ثبت نام | مدارک مورد نیاز | تجهیزات لازم | مدت زمان تقریبی |
|---|---|---|---|
| ثبت نام غیرحضوری (آنلاین) | کد ملی، سریال شناسنامه، کارت بانکی | گوشی هوشمند یا کامپیوتر دارای وب‌کم و اینترنت | ۱۰ تا ۱۵ دقیقه |
| ثبت نام حضوری | کارت ملی، شناسنامه، اطلاعات پستی | حضور شخص در دفتر خدمات قضایی | ۲۰ تا ۴۰ دقیقه (بسته به صف) |
اشتباه شایع در این مرحله، استفاده از شماره سیم‌کارتی است که به نام یکی از اعضای خانواده (مانند همسر یا والدین) ثبت شده است. سامانه ثنا در همان گام‌های اولیه، از طریق استعلام شاهکار مطابقت کد ملی و شماره سیم‌کارت را بررسی می‌کند و در صورت عدم تطابق، فرآیند ثبت نام متوقف می‌شود.
آموزش گام به گام نحوه ثبت نام غیرحضوری سامانه ثنا
ثبت نام غیرحضوری سامانه ثنا از طریق درگاه‌های رسمی قوه قضاییه (سایت adliran.ir یا sana.adliran.ir) انجام می‌گیرد. این روش دو مرحله کلی شامل ثبت اطلاعات اولیه و احراز هویت الکترونیکی دارد.
- ورود به سامانه: آدرس sana.adliran.ir را در مرورگر اینترنت خود وارد کرده و روی گزینه «ثبت نام شخص حقیقی» کلیک کنید.
- ورود اطلاعات هویتی: کد ملی، تاریخ تولد (روز، ماه، سال) و شماره سریال شناسنامه ۶ رقمی را وارد نموده و کد امنیتی را ثبت کنید.
- پذیرش شرایط و قوانین: قوانین مربوط به استفاده از سامانه و ابلاغ الکترونیک را مطالعه کرده و تایید کنید.
- ثبت مشخصات شناسنامه‌ای و محل سکونت: اطلاعات تکمیلی شامل دین، شغل، تحصیلات، استان، شهر، آدرس دقیق، کد پستی و تلفن ثابت را وارد کنید. دقت کنید که کد پستی باید با آدرس اعلامی همخوانی داشته باشد.
- تایید شماره تلفن همراه: یک کد فعال‌سازی به شماره همراه شما ارسال می‌شود. با وارد کردن این کد در بخش مربوطه، مرحله اول ثبت نام به پایان می‌رسد و کد رهگیری اختصاصی دریافت می‌کنید.
فرض کنید علی می‌خواهد مراحل ثبت نام را طی کند. او پس از ورود اطلاعات اولیه، پیامک کد فعال‌سازی را دریافت می‌کند. اگر علی در کد پستی اعلامی اشتباهی مرتکب شود، ممکن است در مراحل بعدی مربوط به ارسال اوراق یا ارجاع به شعب شورای حل اختلاف دچار مشکل شود. بنابراین پیش از تایید نهایی، بررسی مجدد اطلاعات ضروری است.
مطلب مرتبط: قانون دیه تصادفات رانندگی
نحوه احراز هویت الکترونیکی و تصویری در سامانه ثنا
پس از اتمام مرحله اول و دریافت کد رهگیری، برای فعال‌سازی کامل حساب کاربری باید احراز هویت صورت گیرد. در روش غیرحضوری، هوش مصنوعی و کارگزاران رسمی احراز هویت قوه قضاییه این فرآیند را انجام می‌دهند.
مراحل انجام احراز هویت تصویری به شرح زیر است:
- انتخاب کارگزار احراز هویت: پس از تایید اطلاعات اولیه، فهرستی از اپلیکیشن‌ها و کارگزاران مجاز (مانند یوآیدی، آپ، آی‌گپ و…) به شما نمایش داده می‌شود. یکی از گزینه‌ها را انتخاب کنید.
- پرداخت تعرفه مصوب: هزینه تعرفه احراز هویت آنلاین (که مبلغی مشخص و مصوب است) را از طریق درگاه پرداخت الکترونیک تسویه کنید.
- بارگذاری تصویر چهره (سلفی): با استفاده از دوربین گوشی یا وب‌کم، از چهره خود بر اساس کادر مشخص شده عکس بگیرید. نور محیط باید کافی بوده و چهره کاملاً واضح باشد.
- امضای الکترونیک: روی صفحه نمایش گوشی یا با استفاده از موس در رایانه، امضای دیجیتال خود را رسم کنید. این امضا در ذیل تمام اسناد ابلاغی ثبت می‌شود.
- ضبط ویدئوی کوتاه یا ضبط عبارت dynamic: بر اساس دستورالعمل سامانه، ویدئویی چند ثانیه‌ای از چهره خود ضبط کنید در حالی که جمله‌ای خاص را تکرار کرده یا حرکات درخواستی دست و چهره را انجام می‌دهید.
پس از ارسال ویدئو و تصاویر، سامانه اطلاعات تصویری شما را با کارت ملی هوشمند و سازمان ثبت احوال تطبیق می‌دهد. در صورت تایید مطابقت، رمز شخصی (کد ثنا) از طریق پیامک ارسال می‌شود و حساب شما فعال می‌گردد.
مطلب مرتبط: نحوه گرفتن گواهی عدم سوء پیشینه
خطای رایج در این مرحله، استفاده از عینک آفتابی، وجود سایه شدید روی چهره، پوشش نامناسب یا عدم تطابق ظاهر فعلی با تصویر ثبت احوال (مانند تغییرات شدید ظاهری یا عمل‌های جراحی زیبایی) است که ممکن است باعث رد شدن احراز هویت اتوماتیک شود.
ثبت نام حضوری در سامانه ثنا از طریق دفاتر خدمات قضایی
با وجود راه‌اندازی سیستم غیرحضوری، برخی افراد به دلیل عدم دسترسی به گوشی هوشمند، مشکلات فنی در ثبت تصویر، یا عدم آشنایی با سامانه‌های اینترنتی، روش حضوری را ترجیح می‌دهند. همچنین افراد سالمند یا کسانی که کارت ملی هوشمند دریافت نکرده‌اند نیز می‌توانند از این روش استفاده کنند.
مراحل ثبت نام حضوری شامل موارد زیر است:
مطلب مرتبط: مراحل طلاق توافقی
- مراجعه به نزدیک‌ترین دفتر خدمات الکترونیک قضایی همراه با اصل کارت ملی و شناسنامه
- ارائه اطلاعات دقیق سکونت، کد پستی و شماره تلفن همراه به اپراتور دفتر
- ثبت تصویر چهره توسط متصدی دفتر با استفاده از دوربین مستقر در محل
- ارائه امضای الکترونیک روی پد دیجیتالی موجود در دفتر خدمات
- دریافت پیامک حاوی رمز عبور ثنا و برگه تاییدیه ثبت نام از اپراتور
بررسی قبل از اقدام: پیش از مراجعه به دفتر خدمات قضایی، حتماً از فعال بودن سیم‌کارت به نام خودتان مطمئن شوید. اگر سیم‌کارت به نام شخص دیگری باشد، اپراتور دفتر خدمات امکان تکمیل ثبت نام را نخواهد داشت.
ثبت نام اشخاص حقوقی و اتباع خارجی در سامانه ثنا
ثبت نام برای شرکت‌ها، موسسات، سازمان‌های دولتی و همچنین اتباع غیرایرانی دارای فرآیند متفاوتی نسبت به اشخاص حقیقی ایرانی است.
مطلب مرتبط: مجازات کلاهبرداری اینترنتی
ثبت نام اشخاص حقوقی (شرکت‌ها و سازمان‌ها)
برای انجام ثبت نام ثنای شخص حقوقی، ابتدا باید نماینده قانونی یا مدیرعامل شرکت، دارای حساب کاربری شخصی فعال در ثنا باشد. سپس با ورود به بخش ثبت نام شخص حقوقی در سامانه، شناسه ملی شرکت، شماره ثبت و اطلاعات روزنامه رسمی وارد می‌شود. کلیه ابلاغیه‌های قضایی مربوط به شرکت به حساب کاربری حقوقی ارسال شده و مدیریت آن بر عهده مدیرعامل یا شخص معرفی‌شده در روزنامه رسمی خواهد بود.
ثبت نام اتباع خارجی
اتباع غیرایرانی که مقیم قانونی کشور هستند، جهت انجام امور قضایی و دریافت ابلاغیه باید از گزینه «ثبت نام اتباع خارجی» استفاده کنند. پیش‌نیاز اصلی این افراد داشتن کد فراگیر (کد فیدا) یا شماره اختصاصی اتباع است. اتباع خارجی پس از ورود کد فراگیر و مشخصات گذرنامه یا آمایش، اطلاعات پستی و شماره همراه خود را وارد کرده و فرآیند احراز هویت را سپری می‌کنند.
اشتباهات رایج و مشکلات متداول هنگام ثبت نام ثنا و روش حل آن‌ها
در طول مراحل ثبت نام ثنا ممکن است با خطاهای سیستمی یا عدم تایید اطلاعات مواجه شوید. آگاهی از این موارد، زمان فرآیند ثبت نام را کاهش می‌دهد.
مطلب مرتبط: شرایط دریافت بیمه بیکاری
۱. خطای «شماره تلفن همراه با کد ملی مطابقت ندارد»:
این متداول‌ترین خطایی است که کاربران با آن روبرو می‌شوند. سیستم به صورت خودکار مالکیت خط را از پایگاه داده شاهکار استعلام می‌کند. راه حل این مشکل، سوزاندن یا انتقال مالکیت سیم‌کارت نیست؛ بلکه باید از شماره دیگری که رسماً به نام خودتان ثبت شده استفاده کنید یا با مراجعه به امور مشترکین اپراتور مربوطه، سیم‌کارتی جدید به نام خود خریداری نمایید.
۲. عدم تایید چهره در احراز هویت غیرحضوری:
چنانچه تصویر سلفی یا ویدئوی ضبط‌شده توسط هوش مصنوعی رد شود، معمولاً به دلیل نور نامناسب، زاویه اشتباه دوربین یا کیفیت پایین تصویر است. توصیه می‌شود فرآیند ضبط ویدئو را در مقابل نور طبیعی، بدون آرایش غلیظ، بدون عینک و کلاه مجدداً تکرار کنید. در صورت تکرار خطا، تغییر اپلیکیشن کارگزار یا مراجعه به دفتر خدمات قضایی پیشنهاد می‌شود.
۳. عدم دریافت پیامک کد فعال‌سازی:
اگر کد تایید به گوشی شما ارسال نمی‌شود، ابتدا بررسی کنید که دریافت پیامک‌های تبلیغاتی یا پیامک‌های خدماتی را روی خط خود مسدود نکرده باشید. همچنین بررسی میزان پوشش‌دهی شبکه و خروج از حالت پرواز نیز راهگشا خواهد بود.
مطلب مرتبط: شرایط اعسار از مهریه
۴. اشتباه در ثبت اطلاعات کد پستی:
کد پستی واردشده مستقیم از سامانه شرکت ملی پست استعلام می‌شود. در صورتی که کد پستی با آدرس واردشده مطابقت نداشته باشد، سامانه پیغام خطا نمایش می‌دهد. برای رفع این مشکل می‌توانید کد پستی صحیح را از طریق قبض برق یا سامانه همیار پست استعلام کنید.
سوالات متداول درباره ثبت نام سامانه ثنا
آیا ثبت نام در سامانه ثنا اجباری است؟
بله، برای انجام هرگونه اقدام حقوقی، شکایت، انحصار وراثت، پیگیری پرونده‌های قضایی و دریافت گواهی عدم سوءپیشینه، داشتن ثبت نام فعال در ثنا الزامی است.
هزینه ثبت نام سامانه ثنا چقدر است؟
ثبت نام اولیه و ورود اطلاعات در سامانه ثنا رایگان است. اما برای بخش احراز هویت (چه به صورت غیرحضوری از طریق اپلیکیشن‌ها و چه به صورت حضوری در دفاتر خدمات قضایی) مبلغی مصوب به عنوان تعرفه خدمات دریافت می‌شود.
مطلب مرتبط: مجازات خیانت در امانت
در صورت فراموشی رمز شخص ثنا چه باید کرد؟
در صورت فراموشی رمز عبور، نیازی به ثبت نام مجدد نیست. کافی است به بخش «فراموشی رمز عبور» در سامانه sana.adliran.ir مراجعه کرده و با وارد کردن کد ملی و شماره همراه، رمز جدید را از طریق پیامک دریافت کنید.
آیا امکان تغییر شماره تلفن همراه در سامانه ثنا وجود دارد؟
بله، با ورود به حساب کاربری خود در سامانه ثنا و رفتن به بخش ویرایش اطلاعات، می‌توانید شماره جدیدی که به نام خودتان است را ثبت و تایید کنید.
اگر احراز هویت غیرحضوری ناموفق باشد، مبلغ پرداختی عودت داده می‌شود؟
سیاست بازگشت وجه بستگی به کارگزار احراز هویت انتخابی دارد. با این حال، اکثر اپلیکیشن‌ها امکان انجام مجدد احراز هویت را بدون دریافت هزینه مجدد تا چند مرتبه فراهم می‌کنند.